اناگرام و دیدگاه روان کاوی اجتماعی
اناگرام و دیدگاه روان کاوی اجتماعی
۱۳۹۶-۱۲-۰۹
مشاغل مناسب هر تیپ شخصیتی- بخش دوم
مشاغل مناسب برای هر تیپ شخصیتی- بخش دوم
۱۳۹۶-۱۲-۱۲
فضائل اخلاقی در نزد ایرانیان باستان

فضایل اخلاقی در نزد ایرانیان باستان

 

در مقاله مفهوم خرد در نه گانه ایرانی اشاره شد که این مفهوم در نه گانه ایرانی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. خرد از منظر دکتر دینانی و دکتر اعوانی همان حکمت است. یکی از چهار فضیلتی که در فرهنگ ایران زمین ارزشمند بوده است. این چهار فضیلت شامل: حکمت، عفت، شجاعت و عدالت است. دکتر لاله بختیار در اهمیت از این چهار فضیلت توضیح می‌دهد:

«یکی از عناصر حیاتی نه گانه برگرفته از “علم الاخلاق” و اهمّیت چهار فضیلت بنیادین یعنی عفّت، شجاعت، حکمت و عدالت می‌باشد. غرب ادّعا می‌کند که افلاطون اوّلین کسی بود که این فضایل را برشمرد. با انجام تحقیقات بیشتر، دریافتم که این چهار فضیلت از ایرانیان و سنّت دین باستان زرتشتیت آغاز می‌شود و نه افلاطون.

افلاطون از زبان سقراط به فرماندۀ یونانی آلکیبیادس می‌گوید که چگونه زرتشتیان چهار آموزگار را برای شاهزادگان جوان خود استخدام کردند. یکی از آنها نمایانگر حکمت، دیگری عفّت و دو دیگر نماد شجاعت و عدالت بودند. آموزگار حکمت به شاگرد خود دربارۀ پیامبر خود و اینکه چگونه می‌توان رهبری خوب بود، تعلیم داد. آموزگار عدالت یاد داد که باید سراسر زندگی صادق و راستگو بود. آموزگار عفّت به شاگرد خود تعلیم داد که نباید حتّی تحت سلطۀ یک لذّت بود و انسان باید بیاموزد که فردی آزاد بوده و ارباب خویش باشد و نه برده و اسیر خویشتن و آموزگار شجاعت به شاگردش یاد داد که باید بی باک و نترس باشد که ترس، بردگی می‌آورد». (بختیار، ۲۰۱۸).

 

آنچه را که دکتر بختیار به آن اشاره می‌کند، به واقع اهمیت این فضایل را در نزد ایرانیان یادآور می‌شود. این که این فضیلت‌ها برای عموم جامعه مورد توجه قرار می‌گرفته است. همان نکته مورد نظر که دکتر اعوانی از آن به حکمت عملی یاد کرده و اشاره دارد این گونه رفتار ایرانی موجب شده تا به پندار نیک، گفتار نیک و رفتار نیک سوق دهد. آن چه شیوه زندگی در جامعه ایرانیان باستان را در پی داشت، تا بتوانند فرزندانی را تربیت کند تا به این فضیلت‌ها دست یابند.

چهار فضیلت نه گانه ایرانی، در افراد مختلف با شدت و ضعف روبرو است. هر یک از این فضیلت‌ها بر روی شِمای نه گانه در برخی از نقاط، قوی تر و برخی نقاط، ضعیف تر خواهند بود. برای مثال شجاعت فضیلتی است که در یک نقطه نه گانه ایرانی بشدت و در نقطه ای دیگر کمتر و بلکه وجود ندارد. این گونه این صفات با شدت و ضعف همراه خواهند بود. همچنین سایر فضیلت‌های دیگر این گونه هستند. با این توصیف برخی از ویژگی‌های مثبت بر روی برخی نقاط قرار می‌گیرد و برخی خصایص منفی در کنار آن خواهد بود. (دکتر بختیار، ۱۳۹۶).

 

در این نگاه حکیمانه در نه گانه ایرانی، نقش انسان و مسئولیت او نسبت به خودش و جهان حائز اهمیت است. انسان اندیشمند و خردمندی که لازم و ضروری است برای چرایی و چگونه زیستن خود پاسخی جامع به خالق خود دهد. از این منظر نه گانه ایرانی به مسئولیت اجتماعی و اخلاقی هر فردی نظر دارد. با این رویکرد هر فرد در نه گانه ایرانی می‌کوشد تا از حیث اخلاقی به گونه ای رفتار کند تا به نحو شایسته ای در روابط بین فردی و اجتماعی عمل کند. سیر این تغییر و تحولات در هر فرد مستلزم درک درستی از این فضایل و ویژگی‌های آنها می‌باشد. با شناخت هر یک از این فضیلت‌ها و در مقابل آن رذایلش راه روشنی پیش روی هر فرد قرار می‌گیرد.

 

دکتر مهشید رضوی رضوانی

 


 

منبع:

Bakhtiar, Laleh (2017) letters, Enneagram monthly , Nov.Des 2017

بختیار، لاله (۱۳۹۶). نه گانه ایرانی. تهران، دوره آموزشی اول و دوم. موسسه فرهنگی ماه شید خرد.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

چهار × چهار =

//]]>