روح جامعه
روح جامعه
۱۳۹۶-۰۹-۲۶
از هوای آلوده تا شب یلدا !
۱۳۹۶-۰۹-۲۸
نقش ناخودآگاه در بهبود زندگی-1

نقش ناخودآگاه در بهبود زندگی – بخش اول

 

پیشتر از این در مورد تاریخچۀ ناخودآگاه مقاله ای را منتشر کرده بودیم، اما بررسی مفهوم ذهن ناخودآگاه موضوع بسیار مهمی‌است.

وجود ذهن ناهشیار یا ناخودآگاه، توسط بسیاری اشاره شده بود، ولی زیگموند فروید، با ارائۀ این مفهوم به صورتی بسیار شفاف تر از گذشتگان خود، نامش را در حوزۀ فیزیولوژی روانشناسی (یا روانشناسی زیستی) برای همیشه ثبت کرد. تعریفی که او از ذهن ناخودآگاه ارائه می‌دهد عبارت است از: “ذهن ناخودآگاه در برگیرندۀ تمام سائق‌ها، امیال و غرایزی است که خارج از آگاهی ما هستند، ولی اغلب کلمات، احساسات و اعمال ما را در بر می‌گیرند. با اینکه می‌توانیم از رفتار آشکارمان آگاه باشیم، اما اغلب از فرایندهای ذهنی که در پس آن‌ها قرار دارند ناآگاهیم”. اما دوست و همکار سابق او، آلفرد آدلر، تعریفی دیگر از ناخودآگاه ارائه کرد: “بخشی از هدف که فرد آن را به روشنی تدوین نکرده و به طور کامل درک نکرده است”. یونگ نیز در این زمینه دیدگاه‌های خود را بر پایۀ ناخودآکاه فردی و ناخودآگاه جمعی مطرحی کرد. لاکان بر حَسَبِ زبان، به تعریف ناخودآگاه پرداخت و بسیاری دیگر از روانکاوها، هر یک به نوعی این کار را انجام دادند. در واقع یکی از موضوعاتی که به شدت دانشمندان علوم شناختی را نیز در گیر کرده همین ذهن ناهشیار است.

 

به زبانی عامیانه تر، ذهن ناخودآگاه عبارت است از ادراکات، استدلال‌ها، ثبت اطلاعات و تمامی‌پردازش‌های ذهنی که به طور خودکار انجام می‌دهیم بدون اینکه لزوما بتوانیم مسیر آن را به طور روشن توصیف کنیم. برای مثال، فردی به خوبی، نقطه ضعف سایرن را در مورد فن بیان متوجه می‌شود. وقتی از او می‌پرسیم که چگونه این موضوع را درک می‌کند، پاسخ می‌دهد که نمی‌داند و فقط این کار را انجام می‌دهد (البته با فرض صداقت فرد). به طور کلی، می‌توان ناخودآگاه را چنین تعریف کرد: تمامی‌پردازش‌های ذهنی که به طور خودکار انجام می‌دهیم، بدون اینکه در مورد مسیر انجام آن‌ها فکر کنیم.

باید توجه کرد که ناخودآگاه یکپارچه نیست بلکه چندین لایه دارد و هر چه أمری درونی تر شده باشد، در لایه‌های پایین تری از ناخودآگاه فرو رفته است.

موضوعی که به طور مشخص در این سلسله نوشتار مورد توجه قرار می‌گیرد، نقش ناخودآگاه در تمرکز است. در واقع یکی از تفاوت‌های مشخص بین خودآگاه، نیمه خودآگاه و ناخودآگاه، توانایی بر تمرکز بر روندهای هر یک است. اما تمرکز به چه معناست؟

 

از نگاه بعضی روانشناسان، مغز یک ماشین حل مسئله است. برای حل مسئله، باید اطلاعاتی را دریافت کرد و سپس به پردازش در مورد آن، تا رسیدن به نتیجۀ مورد نظر پرداخت. در واقع ما در روز به صورت خودکار و یا با آگاهی، به یک سری از موضوعات توجه می‌کنیم و بر روی آن‌ها متمرکز می‌شویم. نکته ای که باید در این جا به آن اشاره شود، تفاوت قائل شدن بین توجه و تمرکز است. توجه برای کسب اطلاعات از دنیای پیرامون مورد استفاده قرار می‌گیرد در صورتیکه تمرکز در مورد فرایندهای پردازش و تحلیل مسائل استفاده می‌شود.

در بخش بعد در مورد اینکه ناخودآگاه را چگونه می‌توان به کار گرفت تا در مورد تمرکز، کمک بیشتری به ما کند و در نتیجه، به بهبود زندگی بیانجامد، صحبت خواهد شد.

 

دکتر مهشید رضوی رضوانی

محمدکاظم جاوید

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

7 + 6 =

//]]>