موسسه ماه شید خرد، دکتر مهشید رضوی رضوانی
حکمت، تمایزی میان اناگرام و نه گانه ایرانی
۱۳۹۶-۱۰-۲۱
انگیزه‌های تیپ‌های شخصیتی در اناگرام- بخش اول
۱۳۹۶-۱۰-۳۰
اناگرام در قاب نظریه پنج عاملی صفات

اِناگرام در قاب نظریۀ پنج عاملی صفات- بخش اول

 

مقدمه:

یکی از مهم­ترین موضوعاتی که پژوهشگران حوزۀ شخصیت شناسی، مدت­‌های مدید بر روی آن تمرکز داشتند، صفات شخصیتی افراد بود. افراد مختلفی بر روی این موضوع کار کردند اما در نهایت دو دانشمند به نام­‌های مک ­کری و کاستا، به جمع بندی نهایی موضوع پرداختند. در واقع، این دو نفر، ابتدا صرفاً در پی این بودند که به طبقه بندی صفات شخصیتی بپردازند، اما در نهایت با ایجاد یک مدل، پایه­‌های نظری قوی را ارائه کردند که امروزه توسط بسیاری از دانشمندان تأیید شده و مورد استفاده قرار می‌­گیرد.

نظریۀ پنج عاملی صفات، یا اصطلاحاً Big Five ، به ارائه پنج صفت کلی می‌­پردازد که پایۀ تمامی‌صفات دیگر شخصیتی است. این پنج صفت عبارتند از:

 

  • برون­گرایی
  • روان ­رنجوری
  • خوشایندی / سازگاری
  • تجربه پذیری
  • وظیفه­ شناسی

 

نکتۀ بسیار مهمی‌که توسط مک کری و کاستا ارائه می‌­شود، طیف زنگوله ­ای برای هر یک از این عوامل است. به بیان دیگر، کمتر کسی مطلقاً برون­گراست یا مطلقاً وظیفه ­شناس است، چه اینکه این افراد در جامعه حضور دارند، ولی تعدادشان نسبتاً کم است. در واقع افراد در هر یک از این عوامل، نمره ­ای به افراد اختصاص داده می­ شود.

 

برون­گرایی:

افرادی که نمرۀ بالایی در این عامل داشته باشند، افرادی برون­گرا، معمولاً ظاهری مهربان و معاشرتی هستند. و به پر حرفی مشهور هستند. همچنین این افراد را با فعالیت و پرشوری می‌­شناسیم در حالی که در آن سر طیف، افرادی خوددار، گوشه ­گیر، ساکت، جدی، منفعل و بی احساس را مشاهده می‌­کنیم که آن­ها را می­ توان درون­گرا نامید.

 

روان­ رنجوری:

افرادی که در این عامل، نمرۀ بالایی به دست بیاورند، معمولاً تند مزاج هستند و برای خودشان دلسوزی می­ کنند. همچنین این­ها را می­ توان با حالت ­هایی خودآگاه دید به نحوی که به طور مداوم بر روی یک سری رفتارها، توجه دارند. این افراد معمولاً هیجانات کنترل نشده دارند و به شدت در مورد موضوعاتی خاص، آسیب­ پذیر هستند. در طیف مقابل، کسانی هستند که روان­ رنجوری پایینی دارند یا نمرۀ پایینی در این صفت کسب می­ کنند. این افراد معمولاً در رفتار خود ملایمت و آرامش دارند، از خودشان رضایت دارند (عزت نفس بالایی را تجربه می­ کنند)، به افرادی جان سخت هستند، هیجانات کنترل شده دارند و relax هستند.

 

تجربه ­پذیری:

افرادی که در این عامل شخصیتی، نمرۀ بالایی می­ گیرند، خیال­ پرداز، خلاق، مبتکر، تنوع طلب، کنجکاو و آزاد منش هستند. اما کسانی که نمرۀ پایین در این عامل داشته باشند، افرادی واقع­ بین، سنتی، غیر خلاق، اهل برنامه ­های روتین و روزمرگی و معمولاً محافظه ­کار هستند.

 

خوشایندی / سازگاری:

افراد سازگار معمولاً دل­ رحم هستند و زود باورند. همپنین این افراد را با صفت مطیع بودن می­ توان شناخت و البته مهربانی و آسان­ گیری، دو صفت دیگر آن­ها است. اگر کسی در این عامل ضعیف باشد، فردی بی­ رحم، مظنون به دیگران، خسیس، متخاصم، عیب­ جو و تحریک پذیر است.

 

وظیفه ­شناسی:

عامل وظیفه­ شناسی را می‌­توان در افراد، با صفاتی همچون سخت کوشی، نظم، وقت ­شناسی، جاه ­طلبی و البته استقامت تشخیص داد. اگر کسی در این عامل نمرۀ پایینی بگیرد یا اصطلاحاً وظیفه­ شناس نباشد، معمولاً فردی سهل ­انگار، تنبل، بی ­نظم، وقت­ نشناس، بی­ هدف و رهاکننده است.

مک ­کری و کاستا، با ارائه این پنج عامل به عنوان عوامل پایه ­ایِ تشکیل دهندۀ شخصیت در هر فرد، گامی‌مهم در جمع ­بندی بحث صفات انسان در بین نظریه ­پردازان شخصیت نهادند.

 

در مقالۀ بعد در مورد نظریۀ شخصیتی که این دو پژوهشگر ارائه کردند پرداخته می­ شود.

 

محمدکاظم جاوید- مدرس اِناگرام

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شانزده − دو =

//]]>